Sâu phao, sâu năn, sâu gai hại cây lúa

Sâu phao, sâu năn, sâu gai hại cây lúa

 I. Sâu phao

Tên khoa học: Nymphula depunctalis

Tên tiếng anh: Rice case bearer

Họ: Pyralidae

Bộ: Lepidoptera

Triệu chứng gây hại:

Sâu phao gây hại lúa ở giai đoạn ấu trùng, cắn lá cây lúa non thành từng đoạn, rồi cuộn lại sống trong ống lá rơi xuống mặt nước được gọi là sâu “phao”.

Đặc điểm hình thái:

- Ngài nhỏ, mỏng manh, màu trắng tuyết với những đốm vàng nâu nhạt ở cả 2 cánh.

- Trứng tròn, vàng nhạt, đẻ thành 1 – 2 hàng ở bẹ lá hoặc mặt dưới lá gần mặt nước.

- Sâu non xanh trong, đầu vàng nâu, có 5 tuổi, dài khoảng 20 mm khi đẫy sức.

- Nhộng làm tổ ở những ống lá màu nâu ở gần gốc lúa.

Đặc điểm sinh học, sinh thái và gây hại:

* Vòng đời: 28-42 ngày

- Trứng: 3-5 ngày

- Sâu non: 20-30 ngày

- Nhộng: 5-7 ngày - Trưởng thành: 2-4 ngày

* Đặc điểm sinh học và gây hại:

Ngài hoạt động vào ban đêm, ưa mùi chua ngọt, thích ánh sáng nhưng yếu.

Sâu non tuổi 1 – 2 gặm bề mặt lá, rồi ăn khuyết từng miếng nhỏ, từ tuổi 3 trở đi có thể cắn đứt hẳn lá, dảnh mạ, lúa. Sâu thường ăn vào ban đêm, đối với những ngày trời râm mát, mưa phùn sâu có thể phá cả ngày.

Sâu làm nhộng ở các khe nứt nẽ, vùng đất xung quanh gốc lúa.

Sâu thường phá thời kỳ mạ, lúa đẻ nhánh, sâu thường phá rất nhanh có thể cắn trụi ruộng này sang ruộng khác, những năm mưa nhiều ngập úng sâu thường phá mạnh.

Biện pháp phòng trừ:

Những cây lúa bị hại có thể hồi phục rất nhanh, tuy nhiên thời gian sinh trưởng kéo dài từ 7- 10 ngày. Biện pháp phòng trị như sau:

- Biện pháp kỹ thuật:

+ Cho nước vào ngập ruộng dùng rỗ vớt hết các phao sâu.

+ Giữ nương mạ không bị ngập nước.

+ Thoát nước nhiều ngày có thể diệt được sâu phao nhưng cỏ dại mọc nhiều.

- Biện pháp hóa học: để phòng trừ khi mật độ cao.

+ Dùng các loại thuốc như Padan, Netoxin, Regent, các loại thuốc thuộc nhóm Pyrethroid …

II. Sâu năn, muỗi hành

Tên khoa học: Rice stem gall midge

Tên tiếng anh: Rice stem gall midge

Họ: Diptera

Bộ: Cecidomyidae

Triệu chứng gây hại:

- Ấu trùng mới xâm nhập vào điểm sinh trưởng làm cho gốc dảnh lúa tròn và to lên. Ấu trùng ăn tại điểm sinh trưởng làm cho đọt lúa phát triển thành ống như lá hành, có màu xanh nhạt, phía đầu ống tròn được bịt kín bắng một nút cứng do mô lá tạo thành. Ống tròn có thể dài bằng lá dễ nhận hoặc rất ngắn khó phát hiện.

- Dảnh lúa bị biến thành ống hành sẽ không trỗ bông được nhưng có thể mọc thêm chồi mới để bù lại. Nếu bị nhiễm sớm khả năng đền bù cao, ít thiệt hại. Sâu chỉ gây hại lúa ở giai đoạn trước khi có đòng.

Đặc điểm hình thái:

Giới thiệu về muỗi hành hại lúa

- Trưởng thành là loài muỗi nhỏ, dài khoảng 3 - 5mm, bụng màu hồng nhạt.

- Trứng đẻ rãi rác từng quả , rất nhỏ, màu trắng, trước khi nở có màu vàng.

- Ấu trùng giống như con dòi, mình dẹt, màu trắng sữa, dài 4-5mm.

- Nhộng màu hồng, dài 4-5mm, nằm trong ống hành.

Đặc điểm sinh học, sinh thái và gây hại:

* Vòng đời: 25-30 ngày

- Trứng: 3-4 ngày

- Sâu non: 15-18 ngày

- Nhộng: 4-5 ngày

- Trưởng thành: 2-3 ngày

* Đặc điểm sinh thái và gây hại

Muỗi hoạt động về đêm, có xu tính rất mạnh với ánh sáng. Sức bay yếu nên sự phân bố thường có tính khu vực. Trứng đẻ riêng lẻ hoặc từng nhóm 3-4 cái ở phía dưới mặt lá gần gốc lúa. Mỗi con cái đẻ hàng trăm trừng. Trứng cần có ẩm độ cao (trên 80%) để phát triển và nở.

Ấu trùng mới nở có một thời gian ngắn khoảng 1-2 ngày sống trong nước, nếu không có nước trong vòng 24giờ ấu trùng sẽ chết, sau đó chui qua bẹ lá đục vào điểm sinh trưởng làm cho lá lúa mới mọc cuốn lại như lá hành, ấu trùng sống trong đó. Khi sắp hoá nhộng ấu trùng bò lên ngọn lá hành đục một lỗ nhỏ nằm ở đó và hoá muỗi.

Sâu năn phát triển thích hợp trong điều kiện thời tiết tương đối ẩm, có mưa và trời ít nắng. Thường phát sinh cục bộ trên một cánh đồng hoặc một vùng hẹp do khả năng di chuyển yếu của muỗi.

Biện pháp phòng trừ:

- Dùng giống kháng sâu năn.

- Vệ sinh đồng ruộng, gieo cấy thời vụ đồng loạt.

- Bón đạm vừa phải, đúng lúc để lúa đẻ nhánh tập trung. Thay nước ruộng khi phát hiện trên ruộng có dảnh bị hại.

- Sâu năn có nhiều loại thiên địch, nhất là loài ong ký sinh trên sâu non. Thường sau một đợt sâu năn phát sinh rộ mật độ ký sinh cũng tăng làm giảm hẳn mật độ sâu của lứa sau do đó khi sử dụng thuốc phòng trừ cần chú ý đặc điểm này.

- Dùng thuốc hoá học dạng hạt để rải cho ruộng mạ hoặc nhúng rễ mạ vào dung dịch thuốc trước khi cấy. Khi phát hiện có nhiều dảnh bị hại có thể rải thuốc hạt để phòng trừ.

 III. Sâu gai, bọ gai

Tên khoa học: Dicladispa armigera

Họ: Chyrysomelidae

Bộ: Coleoptera

Triệu chứng gây hại:

Cách phòng trị sâu gai hại lúa

Sâu gai ăn phần diệp lục giữa hai lớp biểu bì tạo thành những đường hầm không đều nhau. Con trưởng thành ăn mặt trên phiến lá, để lại lớp biểu bì phía dưới. Khi bọ gai xuất hiện với mật số cao, lá lúa bị vàng khô, cây héo và chết. Sự thiệt hại bắt đầu từ chỗ đẻ trứng, gần chóp lá và lan dần xuống dưới phiến lá.

Đặc điểm hình thái:

- Trứng sâu gai thường được đẻ ở ngọn lá lúa.

- Sâu non mới nở màu vàng xám, cơ thể dẹt. Một đời sâu non có thể phá hại 123,4mm2.

- Nhộng: là loại nhộng trần, có cơ thể dẹt, màu nâu. Giai đoạn nhộng thường hoàn thành trong đường đục của sâu non.

- Con trưởng thành: có cơ thể nhỏ, màu đen bón, có nhiều gai

Đặc điểm sinh học, sinh thái và gây hại:

* Vòng đời: từ 18-26 ngày có:

+ Thời gian trứng: 4- 5 ngày.

+ Thời gian sâu non: 7-12 ngày.

+ Thời gian nhộng: 4-5 ngày.

+ Thời gian ngài vũ hóa đến đẻ trứng: con cái có thể sống 20 ngày, con đực sống khoảng 14 ngày.

* Đặc điểm sinh thái và gây hại:

Con trưởng thành thường xuất hiện vào sáng sớm và ẩn nấp ở phần thấp của cây lúa suốt ngày và phá hại mạnh vào buổi sáng. Con trưởng thành của sâu gai cũng ăn lá lúa, chúng ăn từ ngọn lá xuống phía dưới và thích ăn phần mô non hơn. Một con cái đẻ khoảng 55 quả trứng, trứng thường đẻ ở ngọn lá.

Số lứa sâu gai phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và số lượng vụ lúa canh tác: 1 lứa vào tháng 2 trong vụ lúa xuân, 1 lứa vào tháng 4-5 trên cỏ, 1 lứa trên lúa cạn và 3 lứa còn lại phát sinh trên lúa mùa từ tháng 7-10. Con trưởng thành xuất hiện từ tháng 2 và tăng dần quần thể cho đến tháng 6-7 cùng với lúc sâu non gây hại nặng trên lúa non. Mật độ sâu non và trưởng thành bắt đầu giảm sau tháng 8.

Sâu non đục lá, ăn phần diệp lục giữa hai lớp biểu bì tạo thành những đường hầm không đều nhau. Con trưởng thành ăn mặt trên phiến lá, để lại lớp biểu bì phía dưới. Sâu gai phân bố ở khắp các vùng trồng lúa trong nước, đặc biệt những vùng trồng lúa năng suất cao.

Biện pháp phòng trừ:

- Vệ sinh đồng ruộng, diệt cỏ dại trong và xung quanh ruộng.

- Không cấy dày.

- Quan sát đồng ruộng và nhặt bỏ thành trùng, ấu trùng và trứng trên lá lúa khi mật số bọ gai còn ít.

- Dùng dây thừng nhúng vào dầu lửa và nước, mỗi thứ 1 phần bằng nhau, 2 người kéo trên tán lá lúa dọc theo ruộng.

- Sử dụng các loại thuốc hóa học thông thường: Regent 800WG, Padan 95SP hoặc Actara 25WG khi sâu phát sinh rộ.

Nguồn: camnangcaytrong.vn

2017-09-28 15:00:00

Trang liên kết